ابو القاسم سلطانى

325

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

Code - 1708 زبان‌درقفا Consolida regalis S . F . Gray . گياهى است علفى ، يك ساله ، به ارتفاع 60 - 20 سانتيمتر ، ساقه راست ، منشعب ، برگ پنجه بخش با تقسيمات باريك رشته‌اى ، كم‌وبيش كركدار گل به رنگ آبى زيبا يا بنفش نسبتا بزرگ داراى 5 كاسبرگ و 5 گلبرگ ، لبه‌هاى كنارى گلبرگ با لبه ميانى داراى زاويه قائمه ، بن گل داراى سيخك مىباشد كه 2 - 1 بار از گلبرگ درازتر مىباشد . قاعده دنباله گل داراى نوش مىباشد كه باعث جلب حشرات به سمت خود مىشود . منشاء گياه آسياى صغير مىباشد در ايران در آذربايجان : جلفا ، بازرگان ، سبلان ، تبريز ، مغان ، كرمانشان ، گرگان ، اطراف تهران كنار جاده‌ها ، مزارع اراضى باير به‌ويژه در مزارع غلات رويش دارد . قسمت قابل مصرف : گل و دانه مىباشد . تركيبات شيميائى : گياه داراى آلكالوئيد Calcatrippine از نوع آكونى تين مىباشد . دانه‌ها داراى 1 درصد آلكالوئيد C 25 H 41 NO 7 Delsoline ، دل‌كوزين C 24 H 39 NO 7 Delcosine و ديگرى به رنگ زرد به نام Kaempferol مىباشد . سابقا براى رنگ كردن پارچه‌هاى پشمى از اين رنگ‌ها استفاده مىشده است . خواص : گياه بسيار سمى مىباشد ، دلفىنين موجب فلج شدن مراكز تنفسى ، پائين آمدن فشار خون به علت فلج مراكز عصبى عروق قلب و در نتيجه كند شدن حركات قلب مىشود . با خوردن گياه بيش از حد مجاز به ويژه در كودكان علائم مسموميت با آشوب شدن معده و علائم عصبى ظاهر مىشود . سابقا به‌عنوان مدر در آب آوردن انساج ، بيماريهاى مزمن كليه و مثانه ، نقرس ، سنگ كليه و كرم از آن استفاده درمانى به عمل مىآمده كه امروزه به علت مسموميت متروك شده است . در استعمال خارجى از آن در رفع كچلى ، گال به صورت پماد استفاده مىشود . درمان مسموميت : خوردن قىآورها ، شستشوى معده ، تزريق زيرجلدى 2 ميلىگرم آتروپين و در صورت نياز تكرار مجدد آن ، تقويت فشار خون و تنفس مصنوعى لازم مىباشد . Code - 1709 موگه Convallaria majalis L . گياهى است علفى ، پايا ، از خانواده Liliaceae به ارتفاع حد اكثر 30 سانتيمتر داراى ساقه زيرزمينى متورم ، پرگره و ناصاف كه هرساله ساقه‌اى گلدار ايجاد مىكند . گياه داراى 2 برگ دمبرگدار بيضىشكل